OPEN 2021 SESSIE 1: Hoe maken we gemotiveerde keuzes om tot een gezondere leefstijl te komen?

OPEN 2021 SESSIE 1: Hoe maken we gemotiveerde keuzes om tot een gezondere leefstijl te komen?

Centraal stond de vraag hoe we een nieuwe situatie kunnen creëren waarin een verantwoorde keuze voor de consument de normale keuze wordt. En hoe grote bedrijven, de overheid en andere partijen daar een verantwoordelijkheid in kunnen nemen.

 

De cijfers liegen er niet om; obesitas is een probleem. Het RIVM stelt dat als er nu niks gebeurt zo’n 60 procent van de samenleving in 2040 zwaarlijvig is. Die cijfers moeten naar beneden. En daar willen zowel de overheid als de industrie hun steentje aan bijdragen, iets dat onder meer is vastgelegd in het Nationaal Preventieakkoord. Maar wat kan je nog meer doen om meer verantwoorde keuzes te stimuleren? Genoeg aanleiding voor een interessante discussie aan de OPEN-tafel.

 

Wilskracht

Volgens Emely de Vet, Hoogleraar Consumptie & Gezonde leefstijl bij Wageningen University & Research ligt de nadruk bij het maken van verantwoorde keuzes vaak op zelfredzaamheid en op wilskracht. Maar legio onderzoeken tonen aan dat het veel complexer is dan dat.

 

“Als we naar een gezonde toekomst willen voor de Nederlandse samenleving moeten we wegstappen van het idee dat het individu de keuzes maakt. Individuele gedragsverandering is belangrijk, maar alles ontstaat in een bepaalde context. Er is niet één magische oplossing, het vereist samenwerking tussen verschillende partijen om naar een gezonde toekomst toe te werken. Een sterk overheidsbeleid is daarbij een voorwaarde.”

 

Gedragskaart

Ook Mats Postema, Gedragsexpert en medeoprichter bij Changing Ways, is het eens dat er meerdere factoren in het spel zijn als het gaat om het maken van verantwoorde voedingskeuzes. In opdracht van Coca-Cola Nederland ontwikkelde hij daarom een gedragskaart die op een eenvoudige manier laat zien op welke knoppen je moet drukken om een verantwoorde keuze uit te lokken. Om aan te tonen hoe deze gedragskaart werkt, geeft hij het voorbeeld van een gehaaste ouder met kind, die nog even de supermarkt in duikt om snel iets op tafel te kunnen zetten. Volgende factoren (knoppen) kunnen dan een impact hebben:
 

  • Prijs en gemak; kan ik me dit product veroorloven? Maar ook bijvoorbeeld: is het al voorgesneden? Door te zorgen dat de verantwoorde keuze minimaal evenveel kost of juist goedkoper is dan de onverantwoorde keuze kan je mensen beïnvloeden om de betere keuze te maken. Het helpt bijvoorbeeld ook om het gezondere alternatief op schouder- en ooghoogte te zetten.
  • Statements en symbolen; bijvoorbeeld een aardbol, zodat je weet dat het product een duurzame keuze is.
  • Moeilijke prikkels vermijden; leg aan het eind bij de kassa bijvoorbeeld groente, fruit en water in plaats van ongezondere alternatieven.
     

Mats toonde aan dat de doelgroep, de omgeving en de communicatie en grote rol spelen. Door aan enkele van onderstaande knoppen te gaan draaien, kun je uiteindelijk mensen meer leiden naar gezondere keuzes. Klik hier om de gedragskaart in detail te bekijken.

 

Nieuwe norm

In het laatste onderdeel van de sessie werden Leonie Barelds, senior specialist Children’s Rights & Business bij UNICEF Nederland, Juvat Westendorp, acteur en danser, Michiel van Kempen, Assortimentsmanager Horeca De Efteling en Juliëtte van het UNICEF Jongerenpanel gevraagd naar hun aanbevelingen en inzichten. Er werd onder meer besproken hoe de omgeving ons allen beïnvloedt.

 

Volgens Leonie van UNICEF zou bij veel bedrijven de norm moeten veranderen; niet meer de slechte optie standaard aanbieden, maar van de verantwoorde keuze de standaard maken en porties verkleinen. 

 

“We hebben in Nederland een beetje het normaal gecreëerd dat als we iets leuks doen, dat er een ongezonde snack bij hoort. Maar dat hoeft niet per se zo te zijn, je kan ook trakteren door gewoon iets leuks te doen en niet door een ongezond tussendoortje aan te bieden.”

 

Het aanpassen van de portiegrootte vindt ook Coca-Cola belangrijk. Lees meer over caloriereductie en verantwoorde marketing in het Coca-Cola Let’s be Open magazine.

 

Daar is men het ook mee eens in De Efteling: zij proberen ook meer en meer de weg te bewandelen van verantwoorde voeding. Zo zijn er steeds meer mogelijkheden tot verantwoorde keuzes in het park. “Maar er blijft altijd een spanningsveld tussen je verantwoording nemen en een commercieel bedrijf zijn.”

 

Daarom zijn de sprekers het erover eens dat de overheid op bepaalde punten de juiste setting kan creëren, waardoor het makkelijker is voor bedrijven om verantwoorde keuzes te stimuleren.

 

Verantwoorde keuzes onder jongeren

Ook de stem van de jeugd wordt gehoord in het debat. Juliette vertegenwoordigt het UNICEF jongerenpanel en neemt ons mee in haar leefwereld.

 

“Het is niet dat we niet gezond willen zijn – we weten ook wel wat goed is en wat niet – maar prijs speelt toch mee. Ik ervaar niet meteen groepsdruk om iets ongezond te kiezen, en ben vanuit huis uit ook gewend om gezond te eten, maar natuurlijk als je eens ‘s avonds samenkomt en iedereen bestelt pizza, dan ga je gewoon mee met de flow.”

 

Juvat haakt hierop aan. Vanuit zijn werk bij JOGG wil hij gezond gedrag stimuleren bij jongeren. Hij bezocht al vele scholen om gezonde keuzes, sport en beweging te promoten.

 

“Je ziet dat als je jongeren weet te enthousiasmeren met de juiste energie, ze meegaan in je gedachtegang. Ze hebben de juiste rolmodellen nodig om bewustwording te creëren. Maar niet iedereen beschikt over de juiste rolmodellen, dus hebben grote bedrijven ook een maatschappelijke verantwoordelijkheid te nemen... Je kan niet in één keer de wereld veranderen. Dat doe je door bij jongeren te beginnen. Daar geloof ik heel erg in.”

 

 

Beweging belangrijk? Reken maar van yes! Juvat stond op van tafel en toonde live hoe een beetje beweging nieuwe energie bracht in de discussie. Conclusie van de dag? Het maken van gezonde keuzes is een complex gegeven waarbij verschillende factoren een rol spelen. Er is behoefte aan meer regie vanuit de overheid, maar dat is zeker niet de heilige graal. De intentie van de dag was om inzichten, learnings en inspiratie met elkaar te delen en samen te ontdekken hoe we door samen te werken mooie doelen kunnen bereiken. To be continued!